Stand:
Vertaald uit het Duits. Bij verschillen geldt de Duitse versie.
Johannisnacht: het feest van Mainz voor Gutenberg
Volgende Johannisnacht: 25 tot 28 juni 2027 (stand 23 oktober 2026, volgens de website van de organisator).1
Kernpunten
- De Mainzer Johannisnacht werd in 1968 opgericht, in het jaar van Johannes Gutenbergs 500e sterfdag.1
- De gewoonte met het sterkste verband met Gutenberg is het Gautschen, de „drukkersdoop” in een met water gevulde houten ton.1
- Op de zaterdag van de Johannisnacht wordt traditioneel de Gutenberg-Preis uitgereikt; in 2026 ging hij naar de typograaf Erik Spiekermann.2,3
Zo citeer je deze pagina: gutenberg-mainz.de: ‘Mainzer Johannisnacht en Gutenberg-Preis’. https://www.gutenberg-mainz.de/nl/mainz/johannisnacht/, geraadpleegd op (datum van je raadpleging). Noem voor afzonderlijke uitspraken ook de bron van het voetnootcijfer.
Waar het feest vandaan komt
Volgens de organisator riep de toenmalige Mainzer wethouder voor sociale zaken Karl Delorme, zelf opgeleid als boekdrukker, de Johannisnacht in 1968 in het leven om aan de uitvinder te herinneren.1 Middelpunt is de Gutenbergplatz met het Gutenberg-Denkmal.4
Gebruiken van de boekdrukkers
| Gebruik | Wat er gebeurt |
|---|---|
| Gautschen | Volgens een oude gewoonte van de boekdrukkers worden – tegenwoordig vooral – mediavormgevers in een met water gevulde houten ton „gedoopt”. Daarmee worden, aldus de organisator, „de zonden van de leerjaren en het loodstof afgewassen”. |
| Preisquadrätteln | een dobbelspel van het drukkersgilde, traditioneel op zaterdagmiddag vóór het Gautschen op het Gutenberg-podium |
Daarbij komen volgens de organisator een kunstenaarsmarkt aan de Rijnoever, een antiquarische boekenmarkt rond de Schillerplatz en de Ballplatz, een podiumprogramma, een zeilregatta en de Drei-Brücken-Lauf (driebruggenloop).1
Data
Programma en tijden publiceert de stad Mainz op mainzer-johannisnacht.de.
De Gutenberg-Preis
De Gutenberg-Preis wordt toegekend door de hoofdstad van de deelstaat, Mainz, en de Internationale Gutenberg-Gesellschaft in Mainz; hij is goed voor 10.000 euro. Volgens de stad Mainz wordt hij jaarlijks afwisselend in Mainz en Leipzig uitgereikt, in Mainz traditioneel op de zaterdag van de Johannisnacht.2
| Jaar | Prijswinnaar (Mainz) |
|---|---|
| 2026 | Erik Spiekermann (uitgereikt op 20 juni 2026 in het Kurfürstliches Schloss) |
| 2024 | Valentyna Bochkovska |
| 2022 | Eckehart Schumacher-Gebler en F. Jeffrey Hamburger |
| 2020 | Gerhard Steidl |
| 2018 | Alberto Manguel |
Niet verwarren: de stad Leipzig kent een eigen Gutenbergpreis met dezelfde naam toe, afwisselend met de prijs van Mainz; in 2025 ontving Anna Haifisch die.6